Końcowe fazy ontogenezy roślin uprawnych determinują ostateczną masę tysiąca nasion oraz stabilność przechowalniczą uzyskanego surowca. W tym okresie fizjologicznym presja fitopatogenów często ulega nasileniu ze względu na postępującą senescencję tkanek, co znacząco obniża efektywność naturalnych barier odpornościowych organizmu roślinnego. Zastosowanie konwencjonalnych substancji chemicznych w fazie dojrzewania jest ograniczone przez restrykcyjne normy dotyczące maksymalnych limitów pozostałości (MRL), co sprawia, że biofungicyd staje się niezbędnym narzędziem domykającym program ochrony bez ryzyka przekroczenia okresów karencji.
Spis treści
Biofungicyd jako element strategii redukcji pozostałości (MRL)
W nowoczesnym rolnictwie zarządzanie pozostałościami substancji czynnych jest jednym z najtrudniejszych wyzwań agrotechnicznych. Oczekiwania przetwórstwa oraz normy eksportowe wymuszają na producentach rolnych utrzymanie czystości surowca na poziomie znacznie niższym niż ustawowe limity. Zastosowanie rozwiązań biologicznych w fazie nalewania ziarna, dojrzewania łuszczyn czy kłoszenia pozwala na utrzymanie presji patogenów pod kontrolą, nie wpływając jednocześnie na bilans chemiczny plonu.
Główne aspekty wykorzystania mikroorganizmów w ochronie późnej obejmują:
brak okresów karencji – większość preparatów biologicznych pozwala na wykonanie zabiegu tuż przed zbiorem, co jest niemożliwe w przypadku fungicydów syntetycznych.
redukcję stresu chemicznego – późne zabiegi chemiczne mogą w specyficznych warunkach pogodowych wywoływać fitotoksyczność, przyspieszając zasychać liści, podczas gdy biologia wspiera naturalną kondycję tkanek.
wysoką selektywność – pożyteczne szczepy bakterii i grzybów działają punktowo na patogeny, nie zaburzając procesów fizjologicznych dojrzewającej rośliny.
możliwość stosowania w mieszaninach – nowoczesne formulacje biologiczne są zazwyczaj kompatybilne z nawożeniem dolistnym i środkami poprawiającymi jakość łuszczyn czy kłosów.
Zarządzanie zdrowotnością kłosa i łuszczyn w okresie dojrzewania
Późna infekcja patogenami nie tylko obniża plon, ale przede wszystkim drastycznie pogarsza jego jakość poprzez produkcję mikotoksyn i osłabienie parametrów technologicznych ziarna. W tym kontekście biofungicydy oparte na bakteriach z rodzaju Bacillus wykazują unikalną zdolność do tworzenia biofilmu ochronnego na organach generatywnych. Preparat Taegro, wykorzystujący szczep Bacillus amyloliquefaciens, jest przykładem rozwiązania, które skutecznie konkuruje z patogenami o przestrzeń i składniki odżywcze, uniemożliwiając im kolonizację tkanek w kluczowym momencie nalewania plonu.
Mechanizm działania takich produktów opiera się na produkcji wtórnych metabolitów – lipopeptydów, które bezpośrednio uszkadzają błony komórkowe grzybów fitopatogenicznych. Dzięki temu biofungicyd działa nie tylko jako bariera fizyczna, ale również jako aktywny czynnik redukujący presję chorób nekrotroficznych, które najczęściej atakują starzejące się organy roślinne.
Fizjologiczne aspekty podtrzymania fotosyntezy i efektu stay-green
Wydłużenie aktywności aparatu asymilacyjnego o kilka dni może przełożyć się na wymierny wzrost plonu. Patogeny atakujące liść flagowy i podflagowy w końcowych fazach wegetacji drastycznie skracają ten okres. Ochrona biologiczna, poza bezpośrednim zwalczaniem grzybów, stymuluje roślinę do produkcji endogennych hormonów, takich jak cytokininy, które opóźniają procesy senescencji.
Wprowadzenie biologii do końcowych etapów technologii uprawy to nie tylko dbałość o czystość plonu, ale przede wszystkim świadome zarządzanie potencjałem rośliny do samego końca sezonu. W dobie wycofywania kolejnych substancji czynnych, spójny system łączący chemię z biologią jest jedyną drogą do utrzymania stabilności plonowania i bezpieczeństwa produkcji żywności.